19/9/10

"'Ένα μεταπτυχιακό σώζει από την ανεργία." Ή μήπως όχι;

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ελληνική Στατιστική Αρχή, το μεγαλύτερο κίνδυνο να χάσουν τη δουλειά τους, ως προς το επίπεδο της εκπαίδευσης τους, διατρέχουν όσοι δεν έχουν πάει καθόλου σχολείο (ποσοστό ανεργίας 19,7%), οι απόφοιτοι ανώτερης τεχνολογικής επαγγελματικής εκπαίδευσης (14,2%) και όσοι έχουν ολοκληρώσει κάποιες τάξεις του δημοτικού (14%). Το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας παρατηρείται σε αυτούς οι οποίοι κατέχουν διδακτορικό ή μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (7,4%) και στους πτυχιούχους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (8,1%).  


Με βάση τα προηγούμενα στοιχεία κάποιος εύκολα συμπεραίνει ότι ο καλύτερος τρόπος να προστατευτεί από την ανεργία είναι η απόκτηση πτυχίων με τη "σέσουλα". Θα αντιτείνω ότι η ύπαρξη μεγάλου ποσοστού ανεργίας στους τομείς της ανειδίκευτης εργασίας ή στους τομείς που αφορούν τους αποφοίτους στην τεχνολογική εκπαίδευση προμηνύει και ένα σκοτεινό μέλλον για την απασχόληση των πτυχιούχων πανεπιστημίου, των μεταπτυχιακών και των διδακτόρων.


Κατ' αρχήν η ύπαρξη υψηλού ποσοστού ανεργίας στις συγκεκριμένες κατηγορίες υποδεικνύει ένα υψηλό ποσοστό ανεργίας στους κλάδους της πραγματικής οικονομίας γενικότερα (στη βιομηχανία, τη βιοτεχνία κ.ο.κ). Κατά συνέπεια η υψηλή ανεργία των ανειδίκευτων - ειδικευμένων εργατών δεν οφείλεται στην έλλειψη πανεπιστημιακών πτυχίων, αλλά προφανώς στο γεγονός ότι η ελληνικές βιομηχανίες και βιοτεχνίες μεταφέρουν τις δραστηριότητες τους σε χώρες με ανταγωνιστικότερες συνθήκες (χαμηλότερο εργασιακό κόστος, χαμηλότερη φορολογία). Είναι πολύ πιθανό ότι η κρίση της πραγματικής οικονομίας στο άμεσο μέλλον θα πλήξει τους όρους ή ακόμα και την απασχόληση σε κλάδους όπου απασχολούνται κυρίως οι πτυχιούχοι, όπως το δημόσιο και στα ανώτερα κλιμάκια της παροχής υπηρεσιών. 


Για τον οικονομολόγο αυτή μπορεί να είναι μια αυτονόητη παρατήρηση, πρέπει να είμαστε ωστόσο προσεκτικοί όταν ρίχνουμε το βάρος της ανάλυσης στην ύπαρξη της διαρθρωτικής ανεργίας. Αυτό το πρόβλημα είναι σίγουρα υπαρκτό αλλά  στην περίπτωση της Ελλάδας το πρόβλημα, όπως θα συμφωνούσαν αρκετοί, ερείδεται στην χρόνια ατολμία θεσμικών μεταρρυθμίσεων και στην ανυπαρξία πολιτικών που θα έδιναν ώθηση στην απασχόληση. Θα ήθελα ωστόσο να διατηρήσω την έμφαση στο θέμα της εκπαίδευσης και σε ένα σημαντικό ζήτημα: τι καθορίζει το ποσοστό των πτυχιούχων, των εξειδικευμένων και των ανειδίκευτων εργατών που διαθέτει μια χώρα; Η αναμενόμενη απάντηση για κάποιον ο οποίος επιβιώνει στο πλαίσιο ενός καπιταλιστικού συστήματος είναι προφανώς η αγορά.                 


Στην Ελλάδα ωστόσο αυτό που καθορίζει τον αριθμό των πτυχιούχων πανεπιστημίου και των λοιπών κατηγοριών είναι ένα σύμπλεγμα ενός βαθιά προβληματικού εκπαιδευτικού συστήματος και μιας μικροαστικής νοοτροπίας σχετικά με τον επαγγελματικό προσανατολισμό της νεολαίας. Είναι αρκετοί αυτοί οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η εκπαίδευση δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της αγοράς. Θα συμφωνήσω με αυτή την φράση αν υποστεί μια "μικρή" μετατροπή. Η εκπαίδευση στην Ελλάδα δεν ανταποκρίνεται στην απουσία αναγκών της αγοράς! Για αυτό τον λόγο η χώρα διαθέτει και ένα τεράστιο πλήθος δημοσίων υπαλλήλων ενώ απασχολεί και το μεγαλύτερο μέρος των πτυχιούχων. Δεν έχουν απλά που αλλού να πάνε και το κράτος επί σειρά ετών τους πρόσφερε εργασία για να "κατευνάσει" τα πάθη των μορφωμένων, δυνητικά άνεργων μαζών όπως θα έλεγε ο Le Bon.


Η δημιουργία  μοντέρνων δομών εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες πέρα από τη δημιουργία υψηλά καταρτισμένου εργατικού δυναμικού το οποίο θα προσελκύσει την επένδυση θα δημιουργεί και συνθήκες για πολιτική πίεση για μεταρρυθμίσεις από τις νεώτερες γενιές. Υπό αυτές τις συνθήκες οι πτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές θα είναι πραγματικά ένα εφόδιο σε μια ανταγωνιστική αγορά εργασίας. Επιπλέον, αν η χώρα διατηρεί ένα υψηλό επίπεδο εξειδικευμένης εργασίας θα πρέπει να διαθέτει και τις κατάλληλες εργασιακές και κοινωνικές δομές για την στηρίζει (βλ. post για την καινοτομία). Σε διαφορετική περίπτωση θα πρέπει να ανταγωνίζεται τις αναπτυσσόμενες χώρες σε όρους 'race to the bottom'. 




2 σχόλια:

  1. Μου άρεσε η αναφορά στη Ψυχολογία των Μαζών!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αυτό το βιβλίο πρέπει να το έχεις κάτω από το μαξιλάρι σου. Είτε είσαι πολιτικός είτε είσαι μέλος της μάζας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Παρουσιάστηκε σφάλμα σε αυτό το gadget